De weg kwijt?

Voor we Riad Ocean View verlaten krijgt Abdel een 40tal brillen. Hij kent veel arme mensen in de omgeving die ‘bestimmt’ een bril nodig hebben.  Zijn voorstel: de beste plek om ze door de mensen te laten controleren en uitkiezen is bij de moskee. Daar komen voor het vrijdaggebed een grote groep mannen en (minder) vrouwen. We vinden het een uitstekend idee, want dan kunnen ter plekke de brillen worden ‘gepast’. 

We gaan op weg naar Midelt. Het landschap is bekend van eerdere ritten.  We zullen in deze reisverslagen minder beschrijvingen geven want dat wordt voor een groot deel herhaling. Wel zijn er foto’s van het landschap. Dit jaar staat onze reis  in het teken van het uitdelen van alle giften die we bij ons hebben. De foto's van onderweg en Imilchil geven een goede indruk hoe het gaat.

Bij het verspreiden van de brillen zoeken we contactpersonen of organisaties die de mensen weten te bereiken. Soms wordt gevraagd of we van brillen die we gekregen hebben een foto kunnen maken van de ontvangers ter herinnering. Op een enkele uitzondering na (zoals de in een eerder vermelde bril van Isabelle)  kunnen we daar onmogelijk aan voldoen.  We gaan ook niet meer langs de route brillen aanbieden. Het is voor de uitleg en het vertrouwen van de mensen het best dat het in de eigen taal gebeurt.

In Midelt staan we op ‘camping municipal’. De voorzieningen zijn redelijk, de prijs is er ook naar (24 Dirham, in plaats van 130 Dirham  bij Abdel).  Er is een nieuwe beheerder Abdellah, die ook in Duitsland is geweest en nu terug in Marokko. Uiterst vriendelijk en behulpzaam. Als Wim hem vraagt of hij mensen kent die brillen nodig hebben, reageert hij direct enthousiast. Ja, heel veel. En beduidt hij, wijzend naar zijn eigen ogen: ‘ik’ en ‘meine Schwester’. Het is te donker om nog goed te kunnen uitzoeken.  De volgende morgen staat hij klaar voor de test. Zijn zuster kon niet komen. Met hulp van Liesbeth vindt hij een tweetal passende monturen. Hij kijkt om zich heen en straalt. ‘Dat is meer dan voldoening’ voor ons initiatief. We geven hem om uit te delen 30 brillen mee.

In Midelt treffen we opnieuw Clive (Brits) and Nancy (Canadees). Het is een warm contact. We wisselen veel uit en we blijken alle vier  met ‘social work’ te zijn gestart en ons ontwikkeld. We zullen ze vrijwel zeker op andere plaatsen ook weer ontmoeten.

Het weer gaat veranderen. We willen naar Imilchil, een dorp bij een bergpas op 2100m in de Oostelijke Hoge Atlas. Daar zijn nog twee dagen  redelijke temperaturen (15 overdag, -1 ’s nachts). Om daar te komen maken we een geplande omweg via o.a. Boumia waar op de borden Imilchil staat aangegeven. Google geeft dezelfde route en reistijd (2,5 uur) aan.  De groene route is Piste 7313. Er is een register in Marokko van alle pistes en hun 'toestand". 

De weg, die regelmatig versmalt,  is verrassend mooi en afwisselend.  Dit is geen hoofdweg, maar goed berijdbaar. En we genieten van  de kleine dorpjes en boerennederzettingen met de kenmerkend lemen muren en platte daken. Geiten, schapen en landbouw zijn de beperkte middelen van  bestaan. Onderweg is er alleen plaatselijk verkeer. Het is in dit gebied  duidelijk een uitzondering dat er een buitenlander rijdt.  Het is een erg arme streek, dat zie je overal om je heen. Alles oogt vriendelijk. Iedereen die we tegenkomen of passeren zwaait naar ons.  We besluiten kleine groepjes kinderen te verrassen met onze potloden en tandenborstels. De gezichten stralen als ze een meerkleurend potlood krijgen en daarna hun eigen kleur tandenborstel mogen kiezen.

We zien een jongetje met een groen shirt naar de weg komen hollen. Hij moet nog ruim honderd meter rennen maar we horen hem roepen. We stoppen. Als hij op het wegtalud geklommen is straalt hij dat we op hem gewacht hebben. Hij wordt beloond net als een drietal later komende kinderen. Wim pakt speciaal voor hen een schrift uit de dakkoffer.

Drie jongens staan langs de route. Eén van de jongens begint direct in het Engels te praten. ‘Uit Holland?’ Het blijkt dat zijn vader in Nederland werkt om geld te verdienen voor de familie in dit arme gebied. De jongen oogt van de drie het meest verzorgd en best gekleed. Wim zegt dat hij ‘goed Engels’ spreekt. Glunder, glunder.  Hij vertaalt het aan zijn vriendjes. De twee andere jongens worden met Frans aangesproken. Personenvervoer in dit gebied is een kwestie van 'spring maar achterop'. 

We komen in de overgang van de eerste bergketen van de Middelste Atlas bij een riviertje waar een vijftal vrouwen  hun tapijten en kleren reinigen.  Een zevental kinderen is erbij en rent op onze auto af. Liesbeth gaat naar de wassende vrouwen die met gebaren uitleggen dat ze met stokken de zware tapijten schoonmaken. Daar hebben we uiteraard geen foto van. Als we doorrijden worden we breed lachend en ‘merci’ roepend  uitgezwaaid. We moeten met de auto het riviertje oversteken. Met de dashcam krijgen we toch nog een foto van de ‘wasserij’.  ‘Wat een zwaar werk’ meldt Liesbeth naast me.

Op 2278 meter zijn we in dit deel op het hoogste punt van de bergpas Tizi Taka. In de verte zien we voortdurend besneeuwde toppen van de Hoge Atlas. Vorig jaar lag er geen sneeuw. We komen door een groter dorp, Tounlite, waar we in de beschutte dalen het eerste groene graan zien en de knoppen van fruitbomen zich al langzaam openen.  De weg slingert en voor ons ligt de langgerekte keten van  Jbel Masker.

De weg is op veel plaatsen vernield door water en gebruik. Bij waterovergangen (Oued’s) is het altijd goed uitkijken waar je rijdt. Aan de sporen van eerdere gebruikers is te zien dat je vaak beter naast het brokkelige asfalt kunt rijden.  In dit gebied is er regelmatig geen bereik meer voor onze mobiels en dus ook geen navigatie.

We komen bij een T splitsing zonder aanduiding.  De best onderhouden weg buigt af naar links. We kiezen daar voor. Even later hebben we bereik en Google geeft aan, (zoals Wim zegt) ‘je bent op de goede weg’. We komen door dorpjes met nauwe straatjes, waar je op elkaar moet wachten. Aan het eind van een dorp ligt  na een steile helling 3 meter lager voor ons een grote modderbuine waterplas. Hoe diep de plas is, is niet te zien. ‘Daar kunnen we niet door’ vraagt Liesbeth.    ‘Zal ik uitstappen’, maar voor Liesbeth antwoord krijgt geeft Wim gas en rijdt op de plek waar autosporen lopen door de plas. Het water spat tegen de zijramen, maar we zijn er door. Poeh, hoort Wim naast zich. Honderdvijftig meter verder ‘deviage’ (omleiding). Oeps.

Voor ons liggen de restanten van een weggespoelde brug. Er is veel verwoest door de hevige regenval in september.  De omleiding brengt ons iets verderop naar een doorwaadbare plaats in het riviertje. Ook hier worden tapijten gereinigd.

We rijden verder. Als we met Google weer bereik hebben valt ons op  dat we steeds nog rechtdoor moeten maar dat de tijd naar Imilchil toeneemt. Dat kan niet kloppen. Er wordt druk aan de weg gewerkt om te verbreden. Twee wegwerkers begrijpen dat we willen weten of we op weg zijn naar Imilchil. Het ontluisterende antwoord is ‘nee’. We zitten dus dankzij Google navigatie die in de war is helemaal verkeerd. We zijn de weg even kwijt.  Dus terug en door die modderplas.  We reden ongewild een stuk op de piste van Imilchil naar Midelt.  

Links en rechts van ons zien  we besneeuwde bergen. Maar: we moeten na Tagoudit nog 80 kilometer. Dat is met een lage gemiddelde snelheid op deze kronkelende bergweg nog minstens 2 uur. Het asfalt is op veel plekken afgebrokkeld of helemaal verdwenen; steenslag met rijsporen  en gruis is wat resteert. Het is een uitdaging, die voor Liesbeth na zoveel uur (te) vermoeiend is als ‘meeschommelaar’.  We komen door en langs  dorpjes Agoudim, Anemzi, Anefgou, Tighiste. De weg stijgt langs Jbel Louigharacène met steile (8%) passages. De bergpas ligt op 2645m.   De goudenkoets kan het allemaal aan. Als we de pas gepasseerd zijn wordt   de weg beter en breder.

We zijn 5,5 uur na ons vertrek  uit Midelt bij Hotel Camping Lac Tislit.  Er zijn geen andere gasten. Malika is de beheerster die ons verwelkomt. We zijn wat verbaasd over de ‘leegte’. We besluiten een snelle warme hap te maken, want de zon is inmiddels achter de bergtoppen. Het wordt vannacht koud op deze hoogte. Wij hebben er in onze auto gelukkig geen last van. De zon komt de volgende morgen om 9 uur boven de bergtoppen. Het is sereen stil. Wim vindt ijs op de voorruit. Het was -1.

Wim regelt een ontbijt bij Malika. We krijgen heerlijke vers gebakken Berberpannenkoeken. En eigen gebakken gerstebrood, waarvan Malika  laat zien en uitlegt hoe het graan in de zon wordt gedroogd op tapijten. Malika vertelt over de problemen van dit hotel. Haar neef Said, die we vorig jaar troffen, heeft werk moeten zoeken in Midelt. Zij beheert nu het hotel met een hulp in de keuken. Er komen te weinig gasten, dat is duidelijk. De eigenaar zit in Casablanca.

Terwijl we ontbijten komt een groep Engelsen binnen, die Malika uitgebreid begroeten. Ze komen hier meerdere keren per jaar. Ze vertellen dat ze vanuit Midelt  ook een deel van onze route gereden hebben en onderweg gebreide mutsen, sjaals, truien uitdeelden. Het wordt georganiseerd vanuit Gibraltar, waar ‘Generous Hearts 323’ geld en goederen inzamelt. Daarmee gaan teams aan de slag: waterpompen, hulpmiddelen voor zieken en gehandicapten, compleet inrichten van gebouwen, voedselpakketten. Jaarlijks worden stapels mutsen, sjaals en truien gebreid die worden uitgedeeld in de koudere bergstreken. Een geweldig project dat we vanaf nu volgen.  Wil je ook meer weten? Je kunt de groep vinden op  Facebook.

Voor we vertrekken zal  Malika een montuur uitzoeken. Ze gebruikt als diabetica veel medicijnen en zegt dat de overheid niets doet aan de hoge prijzen.  Ze kan ook slecht slapen vanwege hoofdpijn. Ze krijgt 4 doosjes paracetamol. De keukenhulp wordt erbij geroepen. Met haar bril kan ze duidelijk niet veel zien. Malika legt uit hoe ze een bril moet passen. Het is onwennig. En veel brillen die ze pakt op basis van kleur of gevoel zijn niet goed. Ze moet een + bril hebben. Liesbeth zoekt die op in de grote partij. Malika gebruikt het paracetamoldoosje om de hulp door de bril het cijfer 2 te laten zien. De hulp kan duidelijk alleen cijfers ‘lezen’. Na drie redelijke + monturen komt bij nummer 4 een stralende lach. Dat is dus een goed montuur. Ze mag de 3 beste meenemen. Malika krijgt 40 brillen om uit te delen. Zij weet duidelijk hoe ze het moet aanpakken.  We nemen afscheid met een warm gevoel over de dankbaarheid voor zo’n klein geschenk. Liesbeth krijgt als cadeautje een flesje rozenwater om rimpels (hoezo rimpels?) te voorkomen.

We gaan nog naar het grote meer Tislit, waar we genieten van de stilte. Er zijn voor de zomer bankjes geplaatst. Op dit moment zijn er nog weinig toeristen in dit gebied. We gaan op weg naar het warmere zuiden. Overmorgen ligt hier wellicht verse sneeuw. Met een tussenstop in Tingehir gaan we naar Mhamid.