Een betweter vertelt

In Ardesen, een plaats aan de ZZ, kun je het gevoel hebben aan de kust, een stromende beek met forellentraps en een groene inham te zitten.

We zijn nog in het Georgische tijdritme van een uur vroeger opstaan als we om 7.15u worden opgevrolijkt door een Roemeense allesweter, type 'niet gewend te reageren op antwoord van de ontvanger'.  We willen de 'vrolijke vroege noot' graag delen.

Boris raas'kalt' erop los:

Of we wel zien dat de blaadjes van de bomen nu al bruin zijn en afvallen. Dat de hazelaar geen vruchten meer heeft. Kijk maar goed naar de overkant daar zie je ook bruine vlekken in het groen. Vergeet niet dat je nergens meer echte natuur vindt. Alles verdort en verbrandt. Er komt teveel en te weinig water. Weerwoord of reactie niet gewenst,  ander onderwerp: jullie kennen Roemenië niet? "Wij waren er twee maanden."  Vertwijfelde uitroep 'een groot land'; er  gaan 2 handen omhoog om uiteindelijk 4-5 vingermaanden het ervaringsminimum te vinden. Waar we waren is niet interessant.

Ga niet naar Georgië want Rusland volgt je overal, ze kijken in je ogen, ze fotograferen je overal. De Georgiërs hebben dat allemaal niet door.  Ik kom er niet meer. "Wij komen er net vandaan". Een blik op onze auto, ja, gelukkig geen brede camper. Met mijn Fiat Panda heb ik daar hoge gevaarlijke moeilijk  begaanbare bergpassen (op 3000m) gereden. We proberen nog Marokko te introduceren, maar dat leidt tot onbegrip en verwijzing naar bergen  bij de Pamirroute (Himalaya). 

Even lijkt het of onze spraakwaterval het einde van de wereld wil prediken: niks is meer veilig, niks heeft nog toekomst, over 20 jaar zien we de verwoesting. We krijgen nog advies over mooi Griekenland en de enige ongerepte plek in Turkije. We geven het op.  Liesbeth vraagt in onze moerstaal of Wim kan zorgen dat het stopt. Dat lukt met 'Thank you for your kind advices. Start making breakfast now".

De 'ongerepte plek' wordt door iedereen beschreven als "niet interessant". Dus toch nog een waar advies tussen de niet te stoppen reisbrei. Panda vertrekt gelukkig naar nieuwe ervaringsplekken.

We staan op Danzi camping, een kleine plek waar we de was kunnen doen, een douche nemen. Dat was hard nodig met het zweterig weer sinds we uit de bergen zijn. Maar ook hier is het klimaat vochtig en klam. Geen wonder. We zijn in het hoogste gebied van het Pontisch Gebergte en hier valt de meeste regen, bijna 2 meter per jaar. Rivier Firtina (= woelig, stormachtig water) , die ontspringt op 4000m in de Kackar bergen voert het water af en doorsnijdt het landschap. Tijdens het Ottomaanse Rijk werden een 20-tal stenen boogbruggen gebouwd over woelige water. De bogen werden extra hoog vanwege de hoge waterstanden. 

In de Firtinavallei woonden aanvankelijk een tweetal volken: Lazen (Turkse afkomst) en Hemsin. De Hemsin zijn van oorsprong een West-Armeens volk en wonen in de hoger gelegen delen. Ze leefden van (koper)mijnbouw en hazelnootteelt.  Er zijn twee geloofsstromingen: islamitisch en christelijk. De minderheid is christelijk en handhaaft taal en cultuur. (Zij werden tijdens de genocide van 1915 merendeels gedeporteerd. De islamiitische groep werd niet vervolgd.) 

In het oostelijker Choroci-dal wordt de Hemsin traditie het duidelijks voortgezet, w.o. eigen Armeense taal, klederdracht, eigen liederen en bespelen van de doedelzak. Een vakbekwaamheid die nog steeds door Hemsin  in steden wordt uitgeoefend is: banketbakkerij. 

Wij zullen kiezen voor het Firtinadal.  We zullen  de kleinere dorpen Ayder en Zilkale proberen te bezoeken. Er zou een doorsteek over een bergpas richting Rize mogelijk zijn. We zullen het (laten) zien.