Tupperwareparty met brillen

De zon schijnt en Hassan (onze campingbaas) vindt  dat we naar de beste plek op zijn camping ‘moeten’ verkassen. Zon en schaduw van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. We hebben een heerlijke oudejaarsavond gehad met andere camperaars in de bar van de camping. IJstaart en een vreugdevuur als verrassing in een land waar Oud en Nieuw niet wordt gevierd.

Mhamid is een bijzonder berberdorp aan de rand van de Sahara. Het was vroeger een toevluchts- en doorgangsoord voor nomaden. Van hieruit worden nu tochten in de woestijn georganiseerd en die vorm van toerisme lijkt de enige bron van inkomsten. De huizen zijn van leem en blokken opgebouwd. De straten zijn grotendeels van leem; asfalt mag niet meer die naam hebben en  brokkelt af. Het oogt armoedig en authentiek tegelijk. Vanwege de aanwezigheid van militairen is er nieuwbouw en zijn toegangswegen verbeterd.  Maar schijn bedriegt.  De Sahara was aanvankelijk een inkomstenbron, nu wordt het een bedreiging vanwege de oprukkende woestijn, droogte, zandstormen en kurkdroge zomers. ‘Verwoestijning’ is op dit moment een machtige niet tegen te houden vijand. Wij voelen het aan den lijve als we de luchtkwaliteit vergelijken met 8 jaar geleden.  Toen nog zuivere lucht, nu gevuld met fijnstof wat zelfs bij ons in Europa neerdaalt.  Dit dorp heeft -meer dan andere woestijndorpen- ons hart gestolen. We komen er jaarlijks terug.

Het is vandaag vrijdag: couscous- en gebedsdag. We gaan met Abdu naar zijn ouderlijk huis en daar een aantal brillen laten passen. Ons vervoer naar Mhamid is geregeld: Wim met de brillen achterop de brommer bij Abdu en Liesbeth met de campingfiets. ‘Jeetjes wat trapte die zwaar’.

We komen binnen in een lemen huis. Abdu en zijn ‘grotere broer’ Ahmed heten ons welkom, samen met Jonus,  een vriend. In de centrale hal gaan de schoenen uit. In een dan nog donkere kamer zitten een zevental vrouwen op kussens. Allemaal meer en minder met een hoofddoek om. Iedereen zal ons begroeten: Salem Alaikum. Achterin de kamer staat de Marokkaanse tv aan, waar niemand naar kijkt. De vrouwen praten druk en nodigen ons uit te komen zitten. Liesbeth eerst aan de rand, maar al snel als middelpunt tussen de dames.

Berberthee met en zonder suiker wordt bereid. Een traditioneel stekenpatroon wordt getoond op een witte lap stof. Als we allebei complimenteren voor de verfijnde steekjes  wordt duidelijk wie de maakster is. Ze glundert. Liesbeth geeft de doek terug maar dan blijkt de achterliggende bedoeling: de doek is voor haar. Andere doeken, wat wij  merklappen zouden noemen, komen tevoorschijn en mogen worden gefotografeerd. Als er tenminste geen gezichten van de vrouwen op staan. Natuurlijk respecteren we dat.  Wim laat ter controle de foto’s zien. Liesbeth bedankt hartelijk ‘shokran’ en de dames lachen. Maar de pret neemt  helemaal toe als Liesbeth de doek ook even over haar hoofd doet. Foto’s van onze kleinkinderen gaan van hand tot hand. Het  ijs is helemaal gebroken.

Na de theeceremonie met pinda’s en ‘frou-frou’koekjes stelt Wim voor te beginnen met de brillen. We hebben ongeveer 150 brilmonturen meegenomen in een tweetal dozen. Als eerste zal Jonus een bril gaan passen. Wim doet de ogentest met onze testkaart: veraf geen probleem. Daarna met de wegenkaart van Marokko voor de kleine cijfertjes: ook geen probleem. Conclusie: je hebt geen problemen met je ogen. Jonus bekent dan dat hij eigenlijk alleen een bril voor protectie tegen de zon nodig heeft. Dat blijkt in Marokko een gewone bril te zijn die afhankelijk van de zonsterkte meer en minder verkleurt.  Wij hebben zo’n bril helaas niet in ons pakket.  Ze vertellen dat die alleen in de grote steden te koop zijn voor 800 Dirham.  We hebben wel gewone zonnebrillen in onze koets, waarvan we er nog een tiental zullen meegeven aan Abdu.

Een van de vrouwen moet snel weg dus die krijgt als eerste de kans een  bril te vinden. Wim start met de ogentestkaart maar geeft deze al snel over aan Abdu, die in het dialect kan vragen wat ze zien. Binnen de kortste keren zitten alle vrouwen geconcentreerd mee te kijken. Hilariteit ten top. Helemaal als -om het beter te kunnen zien- de andere vrouwen verraden wat er wordt getoond. Of als ze het niet goed kunnen zien de ogentestkaart die voor  6m afstand bedoeld is op een afstand van een meter moet komen.  Bij een aantal vrouwen blijken de afbeeldingen niet bekend.  Verder blijkt dat een aantal ook de cijfers niet kunnen benoemen. Dat vraagt om creativiteit.

Er volgt een geanimeerd zoeken naar brillen. Ahmed, Jonus en Abdu worden enthousiast en gaan meehelpen. Groot is de verrassing en dankbaarheid als een passende of betere bril wordt gevonden. Het kost soms moeite om een goede bril te vinden. Voor Khadisja worden bijna  60  brillen geprobeerd. Toch vinden we ook voor haar een goede bril. Eén dame heeft nog maar 1 goed oog en ook voor haar slagen we. Wim mag zelfs na verzoek een foto van haar maken. Ze schikt haar doek en kleding; en keurt daarna de foto goed. Respect voor de dames die het toestaan, waar het volgens hun geloof verboden is afbeeldingen te maken.

Ahmed blijkt een goed gevoel en blik te hebben voor de sterkte van de verschillende brillen. Omdat sommigen geen cijfers herkennen en kunnen benoemen worden vingers opgestoken en moet de ander hetzelfde aantal vingers opsteken. Ook die eenvoudige oefening kost soms moeite. Ahmed gebruikt zijn mobieltje om zijn moeder afbeeldingen te tonen: een auto, een brommer, een foto van één van haar kinderen, een foto van hemzelf met de vraag naar de kleur van zijn shirt.  Er is een hulpteam ontstaan dat de rol van ons overneemt. Een geweldige ervaring. Midden tussen de vrouwen liggen de niet passende brillen, uit de dozen worden nog steeds monturen geprobeerd. Onderling wisselen de vrouwen uit hoe het allemaal gaat en ‘staat’. Het kost soms moeite om de bril goed onder de hoofddoek te krijgen. Wim overlegt of er foto’s mogen worden gemaakt. Niet van de gezichten, maar wel van de hoofden met kleurrijke doeken en de 3 mannen.

Wim stapt uit de cirkel als hij ziet hoe enthousiast en vindingrijk de drie mannen  meehelpen. Ahmed is duidelijk het meest bedreven.  Wim vraagt of het toegestaan is naast Miriem, de moeder van Abdu en Ahmed, te zitten. Ze maakt onmiddellijk plaats en herhaalt talloze keren ‘shokran, shokran’; ondertussen ook grappend naar de andere vrouwen. Het is een feestje om met deze brillen mensen hier een nieuwe blik op de wereld te geven. Als Amima, Aicha (2x), Meriem, Khadija (2x) en Mbarka uiteindelijk allemaal een passende bril hebben wordt verteld dat er nog meer vrouwen komen om een bril uit te zoeken.  De meeste vrouwen hebben dan 2 passende brillen gevonden. Dat is geen probleem.

Wij krijgen een couscous aangeboden, die we uiteraard niet afslaan. (Na check door Wim of er geen kippenvlees en -boullion in is verwerkt.) De dames zoeken ondertussen nog steeds tussen de vele monturen. Het is bijna net een plaatselijke vrouwenvereniging.

De brillen nemen hier de plaats in van onze vroegere Tupperware party’s: gezellig keuvelend ondertussen een passend artikel uitzoeken. Dat we hier zijn met brillen  gaat kennelijk als een lopend vuurtje door Mhamid. Van Ahmed en Abdu begrijpen we tijdens de couscousmaaltijd dat er nog meer vrouwen (kunnen) komen. Ahmed biedt samen met Jonus aan de brillen te laten passen. Abdu moet terug naar zijn werk en wij besluiten ook niet langer te blijven. De twee dozen met brillen en de ogentestkaarten blijven achter en komen morgen terug. We hebben een speciaal hulpteam aan het werk.

Een aanvulling:

(Vandaag, 3 januari, horen we van Abdu dat na ons vertrek nog ongeveer 30 vrouwen gekomen zijn. De moeder van Abdu komt niet meer 'buiten', maar de moeder van Jonus (van wie we een foto mochten maken !) is in het dorp rond gegaan. Een overweldigend resultaat. Iedereen heeft een passende bril gevonden.)

Liesbeth zit ondertussen niet meer gewoon op de grond maar ook op de bankkussens. Tussen de mannen en de vrouwen. Het doosje met kleurpotloden komt op haar schoot terecht. Ze geeft de vrouw naast haar een potlood. Shokran. Maar natuurlijk krijgt iedereen een potlood. Ondertussen kennen ze ons en durven ze om meer potloden te vragen voor hun (klein)kinderen. Een doosje is dus nu leeg. Maar in zo’n geweldige happening is dat geen probleem.

Tijdens de couscous vraagt Ahmed of we een middel hebben om vergeelde tanden wit te maken. Het probleem van de voeding en leefwijze is dat veel mensen een zwaar vergeeld gebit hebben. Ahmed is marketingmanager in Marrakesh  en maakt duidelijk dat hij het in contacten als een probleem ervaart.  In Marokko zijn  ‘whiteners’ niet in de kleine dorpen te krijgen en in de grote steden verschrikkelijk duur. Wim zal proberen een tweetal tubes van de Etos naar hem te sturen. Niet meer dan 2,  waarschuwt  Ahmed, vanwege de strenge customcontrole.

We nemen afscheid van een familie en hun omgeving met een zeer rijk gevoel. Hier doen wij het samen met onze brillenverzamelaars  voor. We hebben gezegd te laten weten wanneer we weer in Mhamid zijn. Ahmed zal proberen er dan ook te zijn.  Allemaal inshallah.