Symfonie in steen

Het Geghard Klooster (eerste bouw 4e Eeuw n.Chr.) is uniek vanwege de grote in de rotsen uitgehouwen kerk- en kapelruimten in het grillige mooie dal van de Azat rivier. Geghard betekent ‘speer’ en het verwijst naar de legende dat de lans waarmee Jezus aan het kruis in zijn zijde werd gestoken hier wordt bewaard.

Vanaf camping 3G’s is het een paar minuten rijden. We zijn vroeg en dat betekent dat we voor de grote groep toeristen aankomen. De koepel staat in de steigers. Zodra we in het portaal en de grote kerkruimte zijn, zijn we in de ban van de immense pilaren en steunberen die het gebouw dragen én van de vele kruismotieven en rozetten die bijna oneindig vaak overal zijn aangebracht.

Zoals bijna alle Armeense kloosters en kerken is de inrichting verder sober. Rond het altaar zijn prachtige kleden met de voorstelling van Jezus.

Direct grenzend aan de koepelruimte is de grot van het heilig water. Drink zoveel je kunt staat er buiten op een bord.

De Avazan kerk (1240), als onderdeel van het klooster, is helemaal in de rots uitgehouwen. Het meest spectaculaire deel is de grote grot van de Koningsgraven. Ook hier weer in de koepel een lichtvenster. We zijn met een kleine groep in de ruimte als een viertal koorzangers zich opstellen: bas, tenor, sopraan, alt. Het Acapella Vocaal Garni Quintet. (Zangeres 5, de sopraan dirigente ontbreekt). We krijgen een prachtig zangcadeau in deze koepel met goede akoestiek. Een zestal liederen werden uitgevoerd. Ontroerend en intiem. In de videotab van dit reisblog staat twee weergaven van een deel van de uitvoering. Als sponsor kopen we een CD die we vrijwel zeker nooit thuis draaien. Het gaat om de beleving in deze grot.

Buiten tegen de rots zijn kruisstenen uitgehakt.

Er is ondertussen een bus met Chinese toeristen aangekomen. Er volgen de vele bekende ‘klik-klik’ momenten voor de juiste foto met de juiste pose is genomen. Wim moet wachten op de trap en maakt bij het passeren van de dame, terwijl manlief beneden klikt hetzelfde gebaar als de dame met zijn arm. De grap van Wim valt goed, want hij moet nu op de foto. Manlief komt daarna nog vol dank de foto laten zien. ‘Ze hebben gelukkig de grap niet begrepen’.

Het dal is indrukwekkend en behalve dit klooster liggen er in Garni nog een drietal ‘must seen’s. Een heidense tempel; ‘de symfonie van steen’ en ‘de grot van vrouwen’ (die niet te bezichtigen blijkt).

We gaan eerst naar de symfonie van steen, ook genoemd zingende stenen, wat een niet zo beste vertaling blijkt te zijn. De rotsen zijn zodanig gevormd dat ze eerder lijken op langgerekte orgelpijpen. Het is een mengvorm van verticaal gelaagde (50m lange) basaltkolommen, vierkant en grillig gevormde lavastolsels. Basaltorgel zou een betere benaming zijn. In de koepels van deze basaltrotsen huizen talloze zwaluwen. Het is feitelijk een natuurlijk fenomeen, maar er staan slagbomen. Waar het klooster gratis was is het hier betalen voor parkeren en toegang. Er rijdt zelfs tegen betaling van 500 Dram een “Marveld” expres langs de 750m korte route langs de niet zingende stenen.

De heidense ‘Tempel van Garni’ (1e Eeuw n.Chr.) staat fier overeind. Het was een groot en strategisch complex. Het maakt duidelijk dat dit al vroeg bewoond was en al vroeg rituelen plaats vonden. Het paleis van de koning is verwoest, er staat nog een deel van de oude paleismuur. De verwoesting in de 4e Eeuw was een gevolg van de overgang naar het Christendom. Alle heidense symbolen moesten worden vernietigd. De tempel bleef toen het enige intacte monument, omdat het diende als zomerverblijf van een toenmalig prinses. Maar schijn bedriegt. Bij de aardbeving van 1679 stortte de tempel in. Het lag er drie eeuwen lang als ruïne bij. Deze tempel staat er pas weer vanaf 1975.

Van de naastgelegen Sion kerk is alleen de grondvorm als ruïne te zien.

Het badhuis van de koning is nog als grondvorm en deels met muren te zien. Er is een videopresentatie van de opbouw en werking. Met een ingenieus ondergronds verwarmingssysteem kon men toen al in drie ruimten verschillende temperaturen regelen.. Gecombineerd met de ligging en het uitzicht is het (zo blijkt) voor veel Armeniërs een belangrijke plek.