Op en rond de Bosporus

We willen, omdat we hier vanaf het water veel gemakkelijk kunnen bereiken, een aantal dingen doen: varen op  De Gouden Poort, over de Bosporus en de Prinseneilanden bezoeken. In dit blog onze belevenissen. Onze publicaties  van deze reis worden vertraagd want buiten de grote steden is er te weinig bereik om verhalen en foto's te publiceren. Vandaag staan we pas weer bij een grote stad (Samsun). 

De Gouden Poort op.

De rivierdelta die eeuwenlang een belangrijke rol speelde in de groei en ontwikkeling van Byzantium en het latere Constantinopel heeft naast Galata en de wijk met Hagia Sophia, Topkapi en Blauwe Moskee een tweetal bijzondere plaatsen: Eyüp en Fener. We gaan met een zeebus  het gebied in.

Eyüp  (=Ayyub = Jakob = Job). Wij houden het op Job.

Ayyub Al Ansari sneuvelde in 654 tijdens de belegering van Constantinopel als vaandeldrager van veldheer Mohammed (die een profeet van Allah is). Het was in die tijd al een heilige plek, maar Jobs daad en dood maakt het tot een bedevaart plek als achthonderd jaar later sultan Mehmet zal besluiten dat  er ter ere van Ayyub een mausoleum en moskee moet worden gebouwd wat in 1454 gerealiseerd is. Men wist niet precies waar dat moest gebeuren maar volgens overlevering werd in een droom aan een adviseur van Mehmet de plek getoond. Wij nemen het, net als destijds, voor waar aan.

Vanwege de sacrale status wilden moslims in de buurt van Eyüp’s mausoleum begraven worden. Eerst rond de moskee en het mausoleum. Eyüp werd een (men zegt na Mekka en Kaaba) groot bedevaartsoord èn heilige begraafplaats. De aangrenzende heuvel is letterlijk volgestapeld met graven al dan niet met een zerk, een graftombe.  Naast een pelgrimsplaats is Eyüp ook een toeristische trekpleister geworden.  Dat zien we in de straten en bij het mausoleum.  

In het mausoleum heerst een serene sfeer. Mensen bidden, lezen in stilte een koran tekst, zitten langs de muur op de grond, mediteren. Het mausoleum is gesierd met de blauwe Iznik keramiek. In het midden is de grafplaat met drie schilden als relikwie. We lopen er met eerbied voor de gelovigen langzaam tussendoor; maken geen foto’s van de biddende mensen. Het is indrukwekkend hoeveel mensen hier samenkomen. Een poes heeft een meditatief plekje op de vloer.  De moskee is niet toegankelijk. Rond de moskee en het mausoleum zijn talloze graven en zerken.  Sommige met niet bewerkte grafstenen, andere met teksten en data. 

Halverwege de grafheuvel (Pierre Loti Tepesi) is een theetuin waar je te voet en met een kabelbaan naar toe kan. De wandelpaden tussen de graven door zijn volgens verhalen niet altijd veilig. Om duistere redenen is er ’s avonds een vrouw en bij klaarlichte dag een man dood aangetroffen.  Wij nemen de kabelbaan. Bij de theetuin zitten we tussen de graven maar hebben totaal niet die beleving, terwijl we zicht hebben op talloze tegen de heuvel gestapelde zerken.

Pierre Loti (pseudoniem van een Frans schrijver) wordt druk bezocht en de theetuin is bekend om Turkse crêpes met kaas, spinazie en dunne kebab. Wij bestellen twee kaas. De ober brengt een tweetal zakjes. Liesbeth krijgt kaas en bij Wim is het spinazie. Achter ons roept een mevrouw, dat ze kaas wil. De ober kijkt in de crêpe bij Wim en zegt: spinazie. Ja, dat heb ik niet besteld, ik wil graag kaas. De ober die ‘not amused’ is grist over de tafel. Liesbeth die met haar bestek in de hand klaar zit om aan te vallen ziet haar crêpe verhuizen naar de roepende mevrouw. ‘Nou ja’ is gelukkig het enige wat ze uitbrengt. Het zal nu wel lang duren voor we onze kaas crêpes hebben. Dat komt uit. Maar ere wie ere toekomt: ze waren echt heerlijk.

We nemen de tram naar Fener en komen langs een oude stadsmuur die vroeger Constantinopel beschermde. Fener is een wijk, die bekend staat om de kleurrijke gevels en nauwe straatjes. Artistiek, vriendelijk, uitnodigend. Vroeger was Fener een belangrijk centrum voor handel. De naam lijkt afgeleid van Phanar, wat lichtpost of vuurtoren betekent. De aartsbisschop van de Grieks Orthodoxe Kerk vestigde zich hier en liet de Saint George kathedraal bouwen. Het was een oecumenische gemeenschap. Veel inwoners van Fener kregen hoge posities: vertegenwoordiger van de sultan, gouverneur. Het was een hoogontwikkeld stadsdeel.

Wij slenteren langs de kleurrijke gevels, door de nauwe straatjes en gaan een  betegeld voetpad op naar de kathedraal. Achter de eerste paar rijen kleurrijke huizen komen we in een armoediger gebied. Een textielexpositie blijkt te bestaan uit een paar kleedjes, wat sieraden en macramé. Een schoenpoetser zit in een smalle gang. Hij wil net opstappen, maar ziet in Wim met sandalen een klant. Wim laat zich verleiden en Liesbeth weet hoe het afloopt. Na heen en weer gesoebat betaalt Wim veel te veel (200 TL), maar in de ogen van de sandaalpoetser veel te weinig (450 TL). ‘Ik weet nu wat ik waard ben als ik je sandalen poets’.

De roodstenen Grieks Orthodoxe kathedraal is in verval en gesloten. We komen in een bredere winkelstraat, die overgaat in nauwere aflopende straten naar de Gouden Poort. Het oogt duidelijk armoedig. Geen verf voor de gevels, slecht onderhouden en vervallen flats. De volksbuurt staat in schril contrast met de rijke aristocratische kleurrijke gevels langs het water. Veel toeristen komen hier niet. We horen uit een tweetal huizen gezang van een grote groep mensen. Godsdienst kan hier in huis beleden worden. Een oude sikh zit buiten, zijn vrouw leunt op haar stok. Gezang komt uit het huis.  Fener was het bezoek zeker  waard.

De Prinseneilanden

In de Byzantijnse tijd werden opstandige prinsen verbannen naar één van de negen eilanden voor de kust van Istanbul. De naam komt oorspronkelijk van een oud kasteel Prinzipo (= prins), maar wordt ook geassocieerd met de verbanning van de prinsen.  Het zijn kleine eilanden in de Zee van Marmara waar je je alleen te voet, per fiets of met paard en koets kunt verplaatsen. Inmiddels zijn daar de elektrische auto, de e-bike, de fat bike en alle andere elektrische vervoermiddelen toegestaan. We gaan met een grote veerboot naar de eilandengroep. Bij de toegangspoort is het afgeladen vol. Het wordt staan op het bovendek. Maar bij een tocht van anderhalf uur is dat te overzien.

We worden verrast met amusement aan boord. De eerste act: een ronde-Turkse-broodjes venter draagt zijn volle dienblad op zijn hoofd als hij 20 TL wisselt. Daarna komt dezelfde venter met plastic bekers vruchtencompote (de fruithap zeggen we) en deelt uit voor 50 TL. Goede bijverdienste.

Een nieuw circusnummer dient zich aan: een venter toont een citroen, waarin hij een pers schroeft. Aan de citroenpers zit een uitloop en als hij in de citroen knijpt is er: citroensap. Voilà. Hij slijt zijn citroenpersen (30TL).

Het hoofdnummer zal nog komen. Een kaasschaafmethode venter komt op met een reiskoffertje, opent het en roept: Pardon. Hij heeft de aandacht. Een komkommer wordt zwierig ontdaan van zijn schil die volledig aan elkaar blijft zitten. Applaus. Pardon: een tomaat. “Test” en er is zowaar iemand zie zich laat verleiden om de proef te doen, waarvoor zij -voorspelbaar in onze ogen- zakt. Pardon: een meloen. Het sluitstuk is: Pardon, een ananas. Vakkundig ontdaan van de harde schil. Het is een hebbeding. Wim telt ruim 40 kopers voor de kaasschaaf met brede gleuf (100 TL). Bij de Action is hij goedkoper zegt Liesbeth, maar gedeeld door 40 valt de prijs nog mee.

Het eerste eiland nadert. Groen, kleurrijke huizen vlakbij de aanlegsteiger, ligstoelen, restaurant en terras. ‘Als dat het is dan valt het ons tegen’ zeggen we tegen elkaar. Dat zal in onze beleving uitkomen. Het grootste eiland Büyükada is bekend door o.a. Leon Trotski die na zijn verbanning hier een huis liet bouwen. Maar het is ondertussen erg toeristisch. Visrestaurants met originele namen als Milano en Alibaba, prullaria als souvenirs en weinig authentieks als we door de hoofdstraat lopen. Een lekker Turks kebab broodje, een Turkse wrap wordt een Turks ijsje om de boot van 15.00 uur te kunnen halen. Onze conclusie: Zandvoort in Turkije. Maar voor wie geïnteresseerd is: een must. De overvolle boten bewijzen het.

Een tocht op en rond de Bosporus mag in onze ogen niet ontbreken. We starten in Kadiköy, gaan naar Eminonu en stappen daar over op een grotere veerboot. We genieten van het zicht op de beide oevers van Europees en Aziatisch Turkije. De uitleg aan boord is dit keer ook in het Engels.  We gaan onder de eerste (15e Juli) hangbrug door en keren voor de tweede (Mehmet) brug. Minaretten, hoogbouw, groen, rijke huizen, kastelen, haventjes, vissers; we zien het allemaal. Istanbul is echt ‘ughe’. Aan de oostkant staat het oude Fort van Europa, het Roemelië kasteel. Groot, imponerend en lange tijd onneembaar. Aan de overkant een kleiner Anatolisch (Anadolu) fort, maar niet minder dreigend. De forten werden in dezelfde tijd (1450-1460) gebouwd om de doorvaart te blokkeren, schepen te kunnen beschieten. Anadolu was een dwangburcht, bedoeld om Constantinopel te verslaan. Aan de Europese kant op de achtergrond veel torenhoge flats en kantoorgebouwen. Aan de Aziatische kant op de achtergrond  hetzelfde beeld met altijd de dominerende Camlica Tower (369 m), die ’s avonds met zijn verlichting straalt over de metropool. Wij vonden het meer dan de moeite waard.

We kijken terug op een zevental dagen waarin we delen van Istanbul hebben bezocht. Veel hebben we niet gezien, maar we kregen een stimulerende indruk van de gemengde dymamische cultuur die de stad uitstraalt. Op het terras bij de camperplaats hadden we inspirerende ontmoetingen met een Engels echtpaar, een alleen rondtrekkende Rob, een stel uit Brabant, een gezin met kinderen die met elkaar langere tijd trekken. Dit maakt ons reisavontuur tot wat wij belangrijk vinden. We gaan geïnspireerd op weg om het land verder te verkennen.